กุรุงคัมพชาดก

กุรุงคัมพชาดก

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ ป่าอันเขียวชอุ่ม สุดไพศาล ซึ่งมีต้นกุรุงคัมพะ (ต้นไม้ชนิดหนึ่งที่มีผลคล้ายมะม่วง แต่มีรสชาติขมและฝาด) เป็นที่ตั้งของอาศรมอันสงบเงียบของพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญเพียรเป็นฤาษี มีอาวุธคู่กายคือไม้เท้าอันศักดิ์สิทธิ์ และมีอาสนะ (ที่นั่ง) อันนุ่มนวลที่ทำจากหญ้าป่า วันหนึ่ง ขณะที่พระโพธิสัตว์กำลังเจริญสมถะวิปัสสนากรรมฐานอย่างสงบ จู่ๆ ก็มีเสียงอึกทึกครึกโครมดังมาจากชายป่า เหล่าพรานป่ากลุ่มหนึ่งซึ่งออกล่าสัตว์ ได้พรากเอาลูกกวางน้อยน่ารักตัวหนึ่งไปจากแม่ แม่กวางโศกเศร้าเสียใจจนแทบสิ้นใจ ร้องคร่ำครวญเรียกหาลูกน้อยด้วยเสียงอันน่าเวทนา

เสียงร่ำไห้นั้นดังแว่วมาถึงอาศรมของพระโพธิสัตว์ พระองค์ทรงลืมตาขึ้นจากสมาธิ ด้วยจิตอันเปี่ยมด้วยเมตตาธรรม ทอดพระเนตรไปยังทิศทางของเสียง ก็ทรงเห็นแม่กวางตัวหนึ่งกำลังวิ่งกระวนกระวายไปมาอย่างสิ้นหวัง พระโพธิสัตว์ทรงทราบด้วยญาณว่า แม่กวางตัวนี้กำลังเดือดร้อนอย่างแสนสาหัส

ด้วยความสงสาร พระโพธิสัตว์จึงทรงลุกขึ้นจากอาสนะ คว้าไม้เท้าอันศักดิ์สิทธิ์ประจำกาย เดินมุ่งหน้าไปยังชายป่า ที่มาของเสียงอันโหยหวน เมื่อไปถึง ทรงพบพรานป่ากลุ่มหนึ่งกำลังหัวเราะสนุกสนาน ล้อมวงดูแม่กวางที่กำลังเสียใจ พระโพธิสัตว์ทรงตรัสถามด้วยน้ำเสียงอันอ่อนโยนว่า “ดูก่อนท่านพรานทั้งหลาย ท่านทั้งหลายกำลังทำสิ่งใดอยู่ เหตุไฉนจึงทำให้สัตว์เดรัจฉานตัวนี้เดือดร้อนปานนี้”

หัวหน้าพรานป่า มองมายังพระโพธิสัตว์ด้วยสายตาเหยียดหยาม “ท่านฤาษี ท่านจะมายุ่งอะไรด้วย นี่คือการล่าสัตว์ของเรา พวกเราจับลูกกวางตัวนี้มาได้ ท่านไม่เห็นหรือว่าแม่มันกำลังจะขาดใจตาย”

พระโพธิสัตว์ทรงแย้มสรวลเล็กน้อย “ท่านทั้งหลาย การที่ท่านได้ลูกกวางมานั้น ย่อมสร้างความสุขแก่พวกท่าน แต่การกระทำนั้นกลับสร้างความทุกข์อันใหญ่หลวงแก่แม่กวางผู้ให้กำเนิด ความสุขของพวกท่าน เกิดจากการเบียดเบียนผู้อื่นเช่นนี้ ย่อมไม่ยั่งยืน”

พรานป่าคนหนึ่งพูดขึ้นอย่างแข็งกระด้าง “ท่านฤาษี อย่ามาสอนพวกเรา พวกเราทำมาหากินเช่นนี้มานานแล้ว ท่านก็แค่ฤาษีสันโดษ ไม่เข้าใจโลกภายนอก”

พระโพธิสัตว์ทรงอดทนต่อคำพูดอันไม่น่าฟังนั้น “ดูก่อนท่านทั้งหลาย แม้ข้าพเจ้าจะเป็นฤาษี แต่ก็ย่อมเห็นความจริงอันประจักษ์ ท่านทั้งหลายคิดถึงผลที่จะตามมาหรือไม่ เมื่อพวกท่านพรากลูกจากแม่เช่นนี้ ชีวิตของพวกท่านจะพบกับความสุขที่แท้จริงได้อย่างไร”

พระโพธิสัตว์ทรงใช้ไม้เท้าอันศักดิ์สิทธิ์ วางลงบนพื้นดิน และตรัสด้วยเสียงอันทรงอำนาจ “กุรุงคัมพะเอ๋ย จงแสดงอิทธิฤทธิ์ของท่าน จงบันดาลให้ผลของท่านสุกงอม ณ บัดนี้!”

ทันใดนั้นเอง ต้นกุรุงคัมพะที่อยู่ใกล้เคียง ก็สั่นสะเทือนอย่างรุนแรง ผลกุรุงคัมพะที่ยังไม่สุกดี ก็พลันสุกเหลืองอร่ามเต็มต้น ส่งกลิ่นหอมฟุ้งกระจายไปทั่วป่า ผลกุรุงคัมพะที่สุกแล้วนั้น มีรสชาติหวานอร่อยยิ่งนัก

เหล่าพรานป่าต่างตกตะลึงในอิทธิฤทธิ์อันน่าอัศจรรย์ พวกเขาไม่เคยเห็นปรากฏการณ์เช่นนี้มาก่อน กลิ่นหอมของผลไม้สุกช่างยั่วยวนใจ พวกเขาลืมความหิวกระหายที่เคยมีจากการล่าสัตว์

พระโพธิสัตว์ทรงกล่าวต่อไป “พวกท่านเห็นแล้วใช่หรือไม่ว่า ธรรมชาติสามารถบันดาลสิ่งอันน่าอัศจรรย์ได้ หากพวกท่านรู้จักขอร้องและใช้สติปัญญา แทนที่จะใช้กำลังและความรุนแรง หากพวกท่านปล่อยแม่กวางกับลูกน้อยไป แล้วมาเก็บผลกุรุงคัมพะเหล่านี้ไปเป็นอาหาร พวกท่านก็จะได้รับความสุขโดยไม่ต้องเบียดเบียนชีวิตอื่น”

หัวหน้าพรานป่ารู้สึกละอายใจในพฤติกรรมของตนเอง เขาหันไปมองเพื่อนพราน “พวกเราทำผิดไปแล้ว ท่านฤาษีพูดถูก เราควรปล่อยสัตว์ทั้งสองตัวไป”

เหล่าพรานป่าจึงยอมปล่อยแม่กวางและลูกน้อยไป แม่กวางดีใจจนเนื้อเต้น กระโดดโลดเต้นด้วยความสุข แล้ววิ่งหายเข้าไปในป่าพร้อมลูกน้อย

จากนั้น พระโพธิสัตว์ก็ทรงอนุญาตให้เหล่าพรานป่าเก็บผลกุรุงคัมพะที่สุกแล้วไปเป็นอาหาร พวกเขาเก็บผลไม้จนพอใจ แล้วกราบลาพระโพธิสัตว์ด้วยความเคารพอย่างสูง พวกเขาได้เรียนรู้ว่า ความสุขที่แท้จริงนั้น เกิดจากการไม่เบียดเบียนผู้อื่น และการใช้สติปัญญาในการดำรงชีวิต

หลังจากวันนั้น เหล่าพรานป่าก็ไม่กลับมาล่าสัตว์ในแถบนั้นอีก พวกเขาเปลี่ยนพฤติกรรม หันมาหาอาหารจากธรรมชาติอย่างสันติ และเมื่อมีโอกาส พวกเขาก็มักจะนำอาหารมาถวายพระโพธิสัตว์เสมอ พระโพธิสัตว์ทรงดำรงชีวิตอยู่ด้วยความสงบสุขในป่ากุรุงคัมพะ จนสิ้นอายุขัย